Over het Koinè Grieks
Koinègrieks (van Κοινή, "gemeenschappelijk") was de standaardvorm van het Grieks vanaf de hellenistische periode (4e eeuw v.Chr.) tot de ondergang van het Romeinse Rijk (4e eeuw n. Chr.). Deze eerste Griekse eenheidstaal was een van de voertalen van het (oostelijke) Middellands Zeegebied, de voornaamste taal van het oostelijke deel van het Romeinse Rijk (zoals Latijn dat in het westelijke deel was) en de taal waarin een deel van het Nieuwe Testament geschreven is. Het taalgebied van de Koinè strekte van Massalia (het huidige Marseille in Frankrijk) in het westen tot Noord-India in het oosten.
Herkomst
Het Koinègrieks stamt af van het Attische dialect, één van de Oud-Griekse dialecten, heeft veel overeenkomsten met dit dialect. Het Attisch had (als dialect) zijn overwicht in de eerste plaats te danken aan de Atheense hegemonie in de 5e eeuw v.Chr., en precies daardoor ook aan de indrukwekkende reeks van "klassieke" Atheense schrijvers uit de 5e en 4e eeuw v.Chr. De Koinè werd in de oudheid ervaren als de minder edele variant van het Grieks van die klassieken, en is de eerste taal die over het volledige door Griekenland gedomineerde grondgebied verspreid raakt: de Koinè wordt voor het eerst genoemd als die variant van het Grieks die Alexander de Grote in de laatste helft van de 4e eeuw verspreidde in alle gebieden die hij veroverde.
Nieuw-Testamentisch Grieks
Hoewel het Bijbelse Koinègrieks over het algemeen correct is, heeft het toch een heel eigen stijl, die voortvloeit uit het feit dat het vaak gebruikt werd door mensen voor wie het Koinègrieks niet hun moedertaal was. Zo is er een opmerkelijke tendens tot het vermijden van ingewikkelde grammaticale vormen en constructies. In het Bijbelse Grieks komen nogal wat semitische zinsconstructies voor ("Hij sprak, zeggende..."), die erop wijzen dat de auteurs van die teksten in het dagelijks leven waarschijnlijk Aramees spraken.
Verspreiding
Koinè is als schrijftaal niet beperkt tot (Joods-)Christelijke teksten: ook invloedrijke auteurs als Polybius (die als eerste een volledig relaas geeft van de opkomst van de macht van Rome), Dio Cassius, Plutarchus en Lucianus van Samosate bedienden zich van deze variant van het Grieks. Sommige van de auteurs uit de late Koinèperiode zullen zichzelf evenwel een flair van atticisme geven.
In de Romeinse tijd kan de betekenis van het Grieks als "tweede taal" nauwelijks worden overschat: Grieks stond hoog aangeschreven als taal voor artistieke creatie en geschiedschrijving, zodat Robert Graves, in zijn inleiding tot het boek Claudius the God zonder overdrijving kon stellen dat Keizer Claudius zich naar alle waarschijnlijkheid van het Grieks zou bediend hebben voor het opschrijven van zijn persoonlijke memoires. Tacitus beschrijft dat Keizer Nero het literaire Grieks als taal introduceert in de officiële Romeinse feestvoorstellingen. Zelfs als bestuurstaal moest de Koinè in het Oostelijke deel van het Keizerrijk niet onderdoen voor het Latijn: Toen Keizer Tiberius het testament van zijn voorganger liet beitelen in de muren van enkele tempels in Klein-Azië, werd de Griekse vertaling er meteen bijgebeiteld.
© 2010 Harm Schoonekamp | contact | Talennet | FAQ | sitemap
"Van dat, waarvan men niet kan spreken, moet men zwijgen.
Su ciò, di cui non si può parlare, si deve tacere.
"